Władza rodzicielska – czym jest?

Władza rodzicielska jest pojęciem bardzo szerokim. Władza rodzicielska to nie tylko szereg praw jakie rodzice mają względem dziecka, ale i obowiązki – w pełnym lub ograniczonym stopniu.

Władzę rodzicielską mogą posiadać oboje rodzice – również po rozwodzie – lub może ona być powierzona jednej ze stron.

W skrajnych przypadkach rodzice bądź jedno z nich może być pozbawione władzy rodzicielskiej. Pozbawianie władzy rodzicielskiej orzeknie Sąd opiekuńczy, jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka.

Rozwód a władza rodzicielska

Większość wątpliwości związanych z wykonywaniem władzy rodzicielskiej pojawia się w sytuacji separacji lub rozwodu rodziców.

Należy zacząć od tego, że małoletnie dziecko pozostaje pod opieką i władzą rodzicielską do uzyskania pełnoletności. Władza rodzicielska i opieka nad dzieckiem powinny być sprawowana uwzględniając przede wszystkim dobro dziecka.

W związku z tym w wyroku orzekającym rozwód Sąd rozstrzyga m.in. o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi stron.

W przypadku rozwodu strony mogą same zawrzeć pisemne porozumienie o wykonywaniu władzy rodzicielskiej. W wyroku rozwodowym Sąd uwzględnia takie pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka.

W braku takiego porozumienia Sąd uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.

Ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej

Należy również wspomnieć o tym, że Sąd opiekuńczy może pozbawić rodziców władzy rodzicielskiej lub ograniczyć władzę rodzicielską, niezależnie od trwania małżeństwa czy toczącej się sprawy rozwodowej. Jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, Sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców. Wówczas Sąd może zobowiązać rodziców/rodzica do podjęcia działań zmierzających do poprawy sytuacji rodziny i przywrócenia pełni władzy rodzicielskiej. Katalog określony jest w art. 109 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego. Należy zaznaczyć, że chociaż jest to trudne emocjonalne przeżycie dla rodziców i dzieci, to nie jest to instrument skierowany przeciwko rodzinie. Podjęte działania mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa i dobra dzieci oraz pomoc rodzinie.

Pozbawienie lub ograniczenie władzy rodzicielskiej nie wyklucza możliwości jej przywrócenia przez Sąd. Jeśli rodzice wykażą, że podjęli wszelkie możliwe działania w celu poprawy sytuacji rodzinnej lub trwała przeszkoda, która była przyczyną pozbawienia władzy rodzicielskiej ustała, wówczas Sąd może przywrócić pełnię władzy rodzicielskiej.